Szerokokątna angiografia siatkówki: czym jest i do czego służy?

Szerokokątna angiografia siatkówki: czym jest i do czego służy?

Szerokokątna angiografia to badanie, które pozwala ocenić krążenie krwi w naczyniach siatkówki i naczyniówki na obszarze większym niż w klasycznej angiografii. W praktyce oznacza to możliwość zobrazowania nie tylko centrum dna oka (plamki i tarczy nerwu wzrokowego), ale także istotnej części obwodu siatkówki, gdzie u wielu pacjentów zaczynają się zmiany chorobowe. Rozwiązania „widefield” i „ultra-widefield” różnią się zakresem pola widzenia oraz sposobem pozyskiwania obrazu (np. moduły szerokokątne, soczewki kontaktowe lub specjalne przystawki).

W diagnostyce wykorzystuje się najczęściej:

• angiografię fluoresceinową (FA) – do oceny naczyń siatkówki, przecieków, niedokrwienia i neowaskularyzacji
• angiografię indocyjaninową (ICGA) – szczególnie przydatną w chorobach naczyniówki i wybranych postaciach zwyrodnienia plamki oraz schorzeniach złożonych

W kontekście placówek Med-Plus warto podkreślić, że w diagnostyce obrazowej narządu wzroku wykorzystuje się platformę Heidelberg Engineering SPECTRALIS, która (w zależności od konfiguracji) łączy OCT z obrazowaniem dna oka oraz może współpracować z rozwiązaniami do angiografii i obrazowania szerokiego pola.

Dlaczego „szerokie pole” ma znaczenie kliniczne

Klasyczne ujęcia angiograficzne obejmują zwykle ograniczony obszar siatkówki. Tymczasem w wielu chorobach to właśnie zmiany obwodowe (np. niedokrwienie, zapalenie naczyń, przecieki) decydują o ryzyku powikłań i doborze leczenia. Szerokokątna angiografia pozwala:

1. lepiej wykrywać zmiany obwodowe
2. precyzyjniej oceniać rozległość niedokrwienia (nonperfusion)
3. wspierać decyzje terapeutyczne (np. kwalifikację do laseroterapii, iniekcji doszklistkowych, monitorowania częściej/rzadziej)

Jak wygląda badanie i na co pacjent powinien być przygotowany?

W FA/ICGA do żyły (zwykle w zgięciu łokciowym) podaje się kontrast, a następnie w określonych fazach rejestruje obraz przepływu
w naczyniach. Badanie jest szybkie, ale wymaga współpracy pacjenta (utrzymania stabilnej fiksacji). Możliwe są przejściowe objawy niegroźne (np. krótkotrwałe zażółcenie skóry w FA). Ponieważ jest to badanie z użyciem kontrastu, kwalifikacja zawsze uwzględnia wywiad alergologiczny i internistyczny.

W systemach szerokokątnych kluczowa jest jakość obrazu na obwodzie. Producenci rozwiązań szerokiego pola dla SPECTRALIS podkreślają znaczenie równomiernego oświetlenia i wysokiego kontrastu także w częściach peryferyjnych oraz kompatybilność z FA
i ICGA. 

Najważniejsze zastosowania szerokokątnej angiografii

1) Retinopatia cukrzycowa (DR)

To jedno z najlepiej udokumentowanych zastosowań. U wielu pacjentów ogniska niedokrwienia i zmiany naczyniowe są bardziej nasilone na obwodzie niż w centrum. Badania przeglądowe wskazują, że ultra-widefield FA może ujawniać rozleglejsze obszary niedokrwienia i zmiany obwodowe, które wpływają na ocenę ryzyka progresji oraz plan leczenia. 

W praktyce klinicznej szerokokątna angiografia pomaga:

• ocenić, czy występują peryferyjne obszary nonperfusion (zwiększające ryzyko neowaskularyzacji)
• zaplanować ewentualną laseroterapię (np. bardziej „celowaną” na obszary niedokrwienia)
• monitorować skuteczność leczenia (np. w połączeniu z OCT w ocenie obrzęku plamki)

2) Zakrzepy żył siatkówki (RVO)

W RVO o rokowaniu i ryzyku powikłań (np. neowaskularyzacji) w dużej mierze decyduje zakres niedokrwienia. Szerokokątna angiografia umożliwia pełniejszą ocenę rozległości zmian poza centrum i może pomóc w kwalifikacji do leczenia oraz w ustaleniu intensywności kontroli.

3) Zapalenia błony naczyniowej (uveitis) i zapalenia naczyń siatkówki

W uveitis zmiany często dotyczą obwodu (przecieki, zapalenie naczyń, obrzęk, ogniska niedokrwienia). Ultra-widefield obrazowanie bywa szczególnie pomocne w:

• dokumentowaniu aktywności zapalenia
• ocenie odpowiedzi na leczenie
• różnicowaniu przyczyn przewlekłych dolegliwości

4) Choroby naczyniówki i wybrane postacie AMD (rola ICGA)

ICGA jest badaniem, które lepiej obrazuje krążenie naczyniówki i bywa kluczowe w diagnostyce wybranych typów neowaskularyzacji i zmian podsiatkówkowych. W praktyce to badanie zwykle uzupełnia OCT/OCT-A, gdy potrzebna jest dokładna ocena komponenty naczyniowej.

5) Pediatria i szczególne sytuacje kliniczne

W literaturze opisano zastosowania ultra-widefield FA również w populacji pediatrycznej w wyspecjalizowanych warunkach (np. diagnostyka chorób siatkówki u niemowląt). To przykład, jak istotne może być szerokie pole widzenia w sytuacjach, gdy zmiany są rozlane i nie ograniczają się do centrum. 

Jak szerokokątna angiografia łączy się z OCT w nowoczesnej diagnostyce

Najbardziej praktyczne podejście to traktowanie szerokokątnej angiografii jako „mapy krążenia”, a OCT jako „mapy struktury”.
W wielu chorobach (np. cukrzycowej chorobie oczu) lekarz chce jednocześnie wiedzieć:

• gdzie jest niedokrwienie i przeciek (angiografia)
• oraz jaki jest efekt na siatkówkę w przekroju (OCT: obrzęk, płyn, zmiany warstw).
  

Platformy takie jak SPECTRALIS są projektowane jako rozwiązania łączące różne modalności obrazowania, co ułatwia spójne porównywanie wyników w czasie i planowanie terapii.

Ograniczenia i rzeczy, o których warto pamiętać

1. To badanie kontrastowe – wymaga kwalifikacji, a u części pacjentów nie będzie pierwszym wyborem
2. Artefakty na obwodzie – im szersze pole, tym większe wyzwania techniczne (krzywizna siatkówki, zniekształcenia projekcji, odbłyski). Źródła kliniczne zwracają uwagę na typowe ograniczenia widefield i ultra-widefield, m.in. artefakty i trudność dokładnej oceny powierzchni zmian w 2D.
3. Interpretacja zawsze w kontekście klinicznym – sam obraz angiografii nie zastępuje badania okulistycznego i pozostałych testów.

Szerokokątna angiografia w Med-Plus – praktyczny kontekst

W diagnostyce chorób siatkówki i naczyniówki kluczowe jest posiadanie narzędzi, które pozwalają ocenić zarówno centrum, jak i obwód. W naszej placówce, w ramach diagnostyki obrazowej, wykorzystywana jest platforma SPECTRALIS (Heidelberg Engineering), znana z integracji różnych metod obrazowania (OCT, obrazowanie dna oka, a w zależności od konfiguracji – również angiografia FA/ICGA oraz rozwiązania poszerzające pole widzenia). Dzięki temu możliwe jest dopasowanie ścieżki diagnostycznej do problemu pacjenta: od nieinwazyjnego OCT/OCT-A po angiografię, gdy potrzebna jest szczegółowa ocena perfuzji i przecieków.

Szerokokątna angiografia jest dziś jednym z najważniejszych narzędzi w nowoczesnej diagnostyce chorób siatkówki, ponieważ pozwala zobaczyć to, co często umyka w klasycznym polu obrazowania: zmiany obwodowe, niedokrwienie i aktywność naczyniową. Jej największe znaczenie dotyczy retinopatii cukrzycowej, zakrzepów żył siatkówki oraz zapaleń, gdzie peryferia mają kluczowe znaczenie dla rokowania i planu leczenia.

Zapraszamy do kontaktu i zapisów na badania – wszystkie informacje i kontakt do naszych Specjalistów znajdziecie tutaj.